Сүхбаатар аймаг нь 1921 оноос өмнө Халхын Сэцэн хан аймгийн Чин вангийн хошуу, Далай вангийн хошуу, Ёст бэйсийн хошуу, Эрх гүн хошуу, Хурц засаг хошуу, Егүзэр хутагтын шавь хошуу гэсэн 6 хошууны нутаг байжээ. 1931 онд Халхын 4 аймгийг 13 аймаг болгон өөрчлөхөд Хэнтий, Дорнод аймагт харьяалагдаж байжээ. 1942 онд засаг захиргааны өөрчлөлтөөр Жавхлант шарга аймаг шинээр байгуулагдаж Дорнод аймгаас 10 сум, Хэнтий аймгаас 4 сумдыг нэгтгэн Мандалын хийдийн сууринд төвлөрчээ. 1943 онд их жанжин Сүхбаатарын нэрэмжит болгож Сүхбаатар аймаг гэж нэрлэх болсон юм. Мөн ондоо аймгийн төвийг Баруун-Урт голын хөндийд шилжүүлэн суурьшуулж “Баруун-Урт” гэж нэрлэсэн байна. Сүхбаатар аймгийн нийт газар нутгийн хэмжээ нь 82,287.15 км² бөгөөд 64,6 мянган хүн амтай юм. Тус аймаг ус мужлалаар ус багатай мужид багтдаг ба “Жаахан шарга” уртын дуу, Дарьганга мөнгөн урлал, удамт хурдан хүлэг, байгалийн үзэмж төгс Алтан-Овоо, Шилийн богд уул, Ганга нуур, эртний үеийн түүхийг хүүрнэсэн хүн чулуугаараа алдартай.

Сүхбаатар аймгийн үзэсгэлэнт газрууд

Монголын эрсийн цог хийморийг бэлгэдэл болсон Алтан-Овоо буюу Дарь овоо нь Сүхбаатар аймгийн нутагт Молцог элсний хойд захад Дарьганга сумын төвийн дэргэд оршдог. Далайн түвшнээс дээш 1354 метрийн өндөрт өргөгдсөн энэхүү уул нь унтарсан галт уул аймгийн төвөөс 180 км зайтай. Галт уулын шовгор хэлбэр нь эвдрээгүй үлдсэн, галт уулын хүрмэн чулуу их, амсар нь баруун хойшоо сэтэрч урссан. Дарьгангын байгалийн цогцолборт газарт багтдаг байна.

Сүхбаатар аймгийн Дарьганга суманд зүүн урагш 60 км-т далайн түвшнээс дээш 1778 метрт оршдог. Дарьгангын энэ өндөрлөг тэгш газарт 200 орчим унтарсан галт уул байдгийн хамгийн өндөр нь Шилийн богд уул юм. Мөн энэ нутагт 60 орчим хүн чулуу бий. Шилийн Богд уулан дээрээс Зотол хан, Дөш зэрэг 200 орчим эртний сөнөсөн галт уулыг харж болох бөгөөд уулсын оройг зориуд засаж янзлан зүсэж авсан мэт үнэхээрийн үзэсгэлэнтэй харагдах нь аялагч таны сонирхлыг ихэд татах юм.

Хүн чулуу нь эртний хүмүүсийн шүтлэг бишрэл, нийгмийн харилцаа, соёл урлагийн төвшин, угсаатны онцлог, зан заншил зэрэг олон асуудлыг тодруулж сэргээн судлах шинжлэх ухааны нэн үнэтэй сурвалж болдог ажээ.

4. Таван толгойн археологийн цогцолбор

Онгон таван толгойд археологич Д.Наваан гуай МУИС-ийн археологи, антропологийн ангийн оюутнуудтай XIII- XIV зууны булшийг малтаж, шинжлэх ухааны онцгой ач холбогдолтой олон гайхамшигт дурсгалуудыг олсон юм. Түүний дотор Боржигон овгийн алтан ургийн цагаан шонхор шувууны дүрс нууцалж сийлсэн шигтгээтэй алтан бөгжийг Д.Наваан гуай “Дарьгангын алтан шонхор” хэмээх нэрээр шинжлэх ухааны эргэлтэд оруулсан байна. Мөн археологич, доктор Ц.Төрбат Онгон таван толгойд малтлага хийж мөн маш ховор чухал олдвор олж нээсэн бөгөөд ясан тамга, исэр сандал зэрэг нь шинжлэх ухааны онцгой олдвор хэрэглэгдэхүүн ажээ.

Сүхбаатар аймгийн Дарьганга сумын төвөөс 12 километрт орших салхины нүүдлээс үүссэн хурмал элсэнд хаагдаж тогтсон нэгэн нуур байх бөгөөд түүнийг Ганга нуур гэдэг. Ганга нуур нь 4 ам километр талбайтай нуур бөгөөд Ганга гэдэг нь үүрд ширгэшгүй ундран оргилдог мөнх гэсэн утгатай үг ажээ. Ганга нууранд Монголын улаан номд ордог гангар хун, цэн тогоруу гэх мэт нэн ховор шувууд ирж зусдаг.

Жил бүрийн намар Сүхбаатар аймагт орших Ганга нуурын хөвөөнөө буцах хунгийн сүрэг чуулдаг. Аймгийн иргэдийн ярьж байгаагаар усны гэгдэх шувууд бөмбөрцгийн хойд талаас эхлэн сэрүүсэхээр хүйтэнд шахагдан хоол тэжээл, дулаан нутаг бараадан намрын турш аажмаар урагшилдаг аж.

Егүзэрийн хийд нь 1780 онд Сэцэн хан аймгийн тайж Ренчиндоржийн хошуунд Манжийн хааны зарлигаар анх байгуулагджээ. Одоогийн Сүхбаатар аймгийн Эрдэнэцагаан сумын нутагт Чоно голын хойд дэнж дээр байгуулагдсан бөгөөд Цагаан-Овоо, Хуран, Алтан-Овоо, Чандмань зэрэг 4 тахилгат уулын дунд байрлажээ.

Сүхбаатар аймаг Улаанбаатар хотоос хэдэн км вэ?

Сүхбаатар аймаг нь Улаанбаатар хотоос 581,5 км-н зайтай юм.

Сүхбаатар аймаг руу аялахад анхаарах зүйлс

1. Та хэрэв бие дан аялалд гарах гэж байгаа бол хувийн бэлтгэлээ маш сайн хангасан байх шаардлагатай.

2. Та Сүхбаатар аймгаар анх удаагаа аялах гэж байгаа бол та зайлшгүй газарчин эсвэл орон нутгаа сайн мэддэг хүнтэй хамт явах хэрэгтэй. Энэ нь таныг төөрөхөөс сэргийлнэ.

3.  Төв хэсгээс холуур аялж яваа бол урьдчилан сэргийлэх зорилгоор эм тариа авч явах

4. Зуны улиралд жуулчны бааз болон амралтын газрууд битүү байдаг учир урьдчилан захиалга өгөх.

5. Түүхэн дурсгалт газруудтай хүндэтгэлтэй харьцах шаардлагатай.

Монгол Улс нь дорнод болон төв Азид орших бүрэн эрхт улс. Хойд талаараа Орос, бусад талаараа Хятад улстай хиллэдэг, далайд гарцгүй улс юм. Монгол улсын нийт газар нутгийн хэмжээ нь 1,564,116 км2 бөгөөд газар нутгий хэмжээгээрээ дэлхийд 18-н жагсдаг байна. 

Монгол Улс нь дорнод болон төв Азид орших бүрэн эрхт улс. Хойд талаараа Орос, бусад талаараа Хятад улстай хиллэдэг, далайд гарцгүй. Нийслэл — Улаанбаатар хот